Νίκος-Οχάνες Μικιρδιτσιάν:

 

                             

Γιάννης Περδίκης:

 

Eθνική Πινακοθήκη | Νέο πρόγραμμα και προοπτικές για το μέλλον

Στο καλαίσθητο ισόγειο αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου, η νέα διευθύντρια Συραγώ Τσιάρα παρουσίασε το πρόγραμμα της Πινακοθήκης για το έτος 2023 καθώς και τη γενικότερη κατεύθυνση στην οποία θα ήθελε να κινηθεί το μουσείο τα επόμενα χρόνια.

Το έργο της Κας Τσιάρα ως διαδόχου της πολυετούς διευθύντριας Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα, με ένα νέο κτίριο που αποτελεί τοπόσημο για την Αθήνα, αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση προκειμένου να ανταποκριθεί η Πινακοθήκη στις αυξημένες απαιτήσεις του κοινού. Η ίδια έχουσα στενή σχέση με την Εθνική Πινακοθήκη, ήδη ως μεταπτυχιακή φοιτήτρια, στο πλαίσιο της έρευνας της για τον ελληνικό οριενταλισμό, έρχεται με όρεξη και ιδέες για τη νέα εποχή του μουσείου.

Όπως σημείωσε στην εισήγησή της,  οι λέξεις – κλειδιά για την δράση της Πινακοθήκης είναι βιωσιμότητα, ανθεκτικότητα, συμπεριληπτικότητα, συνέργεια με άλλα ιδρύματα, μουσεία, κρατικούς και ιδιωτικούς φορείς.

Η κα Τσιάρα τόνισε ότι για το άμεσο διάστημα δεν αναμένονται σημαντικές αλλαγές στο κεντρικό κτίριο της Πινακοθήκης, και εάν αυτές γίνουν θα είναι πάντα κατόπιν διαβούλευσης με τους συνεργάτες της. Σε κάθε περίπτωση η Πινακοθήκη, όσον αφορά στη μόνιμη συλλογή της, είναι πάντα ανοιχτή στο να αποκτήσει καινούρια έργα και να εμπλουτιστεί εφόσον εξασφαλιστούν οι απαραίτητοι πόροι.

 

Από την άλλη πλευρά, τόσο η κα Τσιάρα, όσο και η ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού που ήταν παρούσα, τόνισαν την ανάγκη να στηριχτούν με κάθε τρόπο (υποδομών, οικονομικής ενίσχυσης, στελέχωσης) τα τέσσερα παραρτήματα της Πινακοθήκης (Σπάρτη, Ναύπλιο, Κέρκυρα και Αίγινα), η Εθνική Γλυπτοθήκη στο Γουδή που ανοίγει σύντομα και πάλι τις πύλες της για το κοινό, καθώς και η βιβλιοθήκη και το αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης που τίθενται, επίσης, σε επαναλειτουργία.

Η κα Τσιάρα παρουσίασε στους δημοσιογράφους την καινούρια ιστοσελίδα της Εθνικής Πινακοθήκης (https://www.nationalgallery.gr/) , η οποία εμπλουτισμένη πλέον με πολλές ψηφιακές εφαρμογές (ψηφιακή περιήγηση στο μουσείο, πλήρης παρουσίαση της συλλογής του μουσείου ψηφιακά κ.ά.) και αναλυτικές πληροφορίες για το έργο του, θα αποτελέσει την απαιτούμενη γέφυρα μεταξύ της Πινακοθήκης και του φιλότεχνου κοινού στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Όσον αφορά στη νέα χρονιά η κα Τσιάρα μας μίλησε για τρεις σημαντικές περιοδικές εκθέσεις που θα φιλοξενηθούν στον χώρο του μουσείου:

H έκθεση με θέμα τον Κωνσταντίνο Παρθένη «Κωνσταντίνος Παρθένης. Η ιδανική Ελλάδα της ζωγραφικής του» παρατείνεται μέχρι τις αρχές Μαρτίου 2023, πλαισιωμένη με ένα δημόσιο πρόγραμμα με άξονα τον σπουδαίο Έλληνα ζωγράφο. Συγκεκριμένα, στις 13 Ιανουαρίου 2023 η Πινακοθήκη θα φιλοξενήσει ημερίδα με θέμα την επίδραση του Θεοσοφισμού στις Εικαστικές Τέχνες, ενός φιλοσοφικού ρεύματος που επηρέασε ιδιαίτερα τον Κ. Παρθένη αλλά και άλλους σημαντικούς καλλιτέχνες του πρώιμου 20ου αιώνα. Επίσης, ένα κριτικό κείμενο του Νίκου Γιοκαρίνη από το 1930 σχετικά με την περίπτωση του Κωνσταντίνου Παρθένη, αποτέλεσε την αφορμή για μια παράσταση – performance που θα παρουσιαστεί τον Φεβρουάριο του 2023 και θα εξερευνά την σχέση του ζωγράφου με την εποχή του και το κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο έζησε και δημιούργησε, τη σύγκρουση και τις διαμάχες με το παραδοσιακό  ακαδημαϊκό κατεστημένο.

 

Ακολουθεί την άνοιξη του 2023 η έκθεση με θέμα το «Αστικό βίωμα στις δεκαετίες ’50, ’60 και ‘70» στις Εικαστικές Τέχνες και τον Κινηματογράφο. Πρόκειται για μια μεγάλη ομαδική έκθεση Ελλήνων καλλιτεχνών  η οποία μας καλεί να δούμε την πόλη ως βιωμένη εμπειρία. Εξετάζει την αστικοποίηση, την ανοικοδόμηση, την μετανάστευση, εσωτερική και εξωτερική, τα φαινόμενα  που έλαβαν χώρα στο πλαίσιο των ραγδαίων αλλαγών στο ελληνικό τοπίο αλλά και την ελληνική κοινωνία. Η νέα αστική κουλτούρα που αναδύθηκε τον ύστερο 20ο αιώνα βιώνεται από τους καλλιτέχνες άλλοτε με αίσθημα αναγνώρισης και ασφάλειας και άλλοτε σύγκρουσης και διαπραγμάτευσης. Οι σχέσεις αυτές και το καλλιτεχνικό αποτύπωμά τους στα εικαστικά και τον κινηματογράφο είναι το αντικείμενο αυτής της έκθεσης η οποία χαρακτηρίζεται από την διατομεακότητα, συνδιοργανώνεται, άλλωστε, με την Ταινιοθήκη της Ελλάδος.

Το 2024 προγραμματίζεται η μεγάλη διεθνής έκθεση με θέμα «Δημοκρατία» με αφορμή τα πενήντα χρόνια αδιασάλευτου κοινοβουλευτικού βίου στην Ελλάδα, τα οποία συμπίπτουν με αντίστοιχες περιόδους κοινοβουλευτισμού στην Ισπανία και την Πορτογαλία. Η μετάβαση από αυταρχικά, δικτατορικά καθεστώτα στην Δημοκρατία και ο ρόλος που έπαιξαν οι καλλιτέχνες σε αυτή εξετάζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τις συγκλίσεις και τις αποκλίσεις που παρουσιάζουν. Η έκθεση θα πλαισιώνεται από συνέδρια, εκπαιδευτικά προγράμματα και προβολές και υπάρχει ήδη επικοινωνία και συνεργασία με ιδρύματα του εξωτερικού για την προετοιμασία της.

Όσον αφορά στη μόνιμη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης η κα Τσιάρα τόνισε ότι επιθυμεί να καλλιεργηθεί μια αντίληψη που θα ενθαρρύνει την διαφορετικότητα και την συμπερίληψη, καθώς και την βιωματική πρόσληψη της τέχνης στη χρονολογική και θεματική παρουσίαση με συγκεκριμένα προγράμματα.

Σύντομα θα αποδοθεί στο κοινό η Αίθουσα Δυτικοευρωπαϊκής Τέχνης όπου θα εκτίθεται, αρχικά, ένα μικρό μέρος από τη συλλογή 1250 έργων τέχνης δυτικών καλλιτεχνών που έχει στην κατοχή της η Πινακοθήκη, ένα πολυσυλλεκτικό αρχείο έργων τέχνης που έχει διαμορφωθεί κυρίως από δωρεές και κληροδοτήματα. Η έκθεση αυτή θα καλύπτει ένα χρονικό εύρος που θα εκκινεί από την «Αγία Τριάδα» πίνακα του Μάρκο Βενετσάνο που χρονολογείται από το 1389 ως το «Σεληνιακό Τοπίο», επίσης πίνακα του Λούτσιο Φοντάνα, 1966.

 

Η κα Τσιάρα μας μίλησε επίσης για το δημόσιο πρόγραμμα «Η συλλογή ως εργαστήριο» που προετοιμάζεται να είναι έτοιμο στα τέλη του 2023. Πρόκειται για μια πειραματική πρόσληψη της μόνιμης συλλογής όπου η ομάδα των επιμελητών της Πινακοθήκης θα επιχειρήσει να προσεγγίσει την συλλογή μέσα από την ιστορία των συναισθημάτων, των ιδεών των εμπειριών αλλά και των αισθήσεων και στάσεων ζωής. Αναζητούνται, λοιπόν, εναλλακτικοί τρόποι προσέγγισης και ερμηνείας των συλλογών όπως απαιτεί η σύγχρονη μουσειολογία. Στο εγχείρημα αυτό θα συνδράμουν με τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους διευθυντές ιδρυμάτων από το εξωτερικό, σε ένα πρόγραμμα που θα διαμορφώνεται με την πάροδο του χρόνου και πάντα σε διάδραση με το κοινό.

Στο μεσοπάτωμα της Εθνικής Πινακοθήκης, θα διαμορφωθεί ένας νέος μόνιμος χώρος εκθέσεων που θα φέρει την ονομασία «Ενδιάμεσος χώρος». Ο τίτλος αυτός δεν αφορά μόνο στην κυριολεκτική απόδοση της πολεοδομικού επιπέδου του χώρου, αλλά και συμβολικά στον ρόλο που θα έχει ως συνεκτικός κρίκος του ιδρύματος με καλλιτέχνες και εξωτερικούς επιμελητές. Στον «Ενδιάμεσο χώρο» οι επιμελητές θα καλούνται να στήσουν κάθε φορά μια μικρή έκθεση με αφορμή ένα έργο τέχνης, μια ιστορία ή ένα αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης, σε μια διαδικασία που θα συνδέει την μόνιμη συλλογή με το σήμερα.

 

Η κα Τσιάρα αναφέρθηκε συνοπτικά και στους σχεδιασμούς που γίνονται για τα παραρτήματα της Πινακοθήκης στην επικράτεια. Τόνισε ότι στα παραρτήματα γίνεται εξαιρετική δουλειά κάτω από αντίξοες συνθήκες, καθώς υπάρχει, γενικά, έλλειψη προσωπικού. Η φιλοδοξία της Κας Τσιάρα είναι να ενισχυθούν τα παραρτήματα σε θέμα υποδομών και προσωπικού, αλλά και να καλλιεργηθεί μια ώσμωση ανάμεσα την κεντρική Πινακοθήκη και τα παραρτήματα μέσα από κοινά προγράμματα.

Τέλος, η κα Τσιάρα στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη να αξιοποιηθεί το πολύτιμο αρχειακό υλικό και ερευνητικό υπόβαθρο του Ινστιτούτου Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης (ΙΣΕΤ), το οποίο από τον Μάρτιο του 2021 έχει γίνει δωρεά στην Εθνική Πινακοθήκη (μαζί με το κτίριο  και τον εξοπλισμό).  Στο πλαίσιο αυτό, σύντομα θα παρουσιαστεί σε συνεργασία με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Αιθουσών Τέχνης μια έκθεση για τα 30 χρόνια του θεσμού της “Art Athina” στο κτίριο του ΙΣΕΤ (Βαλαωρίτου 9Α).

Ο Γιάννης Περδίκης γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα.
Σπούδασε νομικά και κοινωνικές επιστήμες και από το 2010 ασχολείται με την πολιτιστική κριτική και το ραδιόφωνο.

Πηγή: debop.gr

JHON CRAXTON (1922-2009):

 

Ο John Leith Craxton RA, ήταν Άγγλος ζωγράφος. Μερικές φορές τον αποκαλούσαν νεορομαντικό καλλιτέχνη, αλλά προτιμούσε να είναι γνωστός ως «είδος Αρκαδικού».

Είχε πολυάριθμες εκθέσεις ζωγραφικής του τόσο στην Αγγλία όσο και στην Ελλάδα. Μια μεγάλη αναδρομική έκθεση πραγματοποιήθηκε στην Γκαλερί Τέχνης Whitechapel το 1967. Το μεταγενέστερο έργο του έγινε πιο επίσημο, δομημένο και διακοσμητικό, αν και εξακολουθούσε να εκφράζει ρομαντικά ποιμαντικά θέματα.

Παρήγαγε τα σκηνικά και τα κοστούμια για την παραγωγή του 1968 της Βασιλικής Όπερας του Απόλλωνα του Ιγκόρ Στραβίνσκι .

Η δουλειά του αναπαράχθηκε επίσης σε περιοδικά όπως το New Writing , το Horizon και έχει εικονογραφήσει τα βιβλία του Patrick Leigh Fermor . Παρήγαγε λιθογραφίες για πολλές ανθολογίες που επιμελήθηκε ο Geoffrey Grigson , συμπεριλαμβανομένων των Visionary Poems (1944).

Εξελέγη Βασιλικός Ακαδημαϊκός το 1993. Ο Craxton έζησε και εργάστηκε τόσο στα Χανιά , την Κρήτη και το Λονδίνο. Η αγάπη του για την Κρήτη επεκτάθηκε στο να είναι ένας από τους Βρετανούς Επίτιμους Προξένους εκεί. Πέθανε σε ηλικία 87 ετών. 

Πηγή: Lifo

ΦΑΝΟΣΤΑΤΗΣ: Έβδομα γενέθλια

 Σήμερα συμπληρώνονται επτά (7) χρόνια ζωής του Φανοστάτη.

Ευχαριστούμε τις φίλες και τους φίλους του.

Συνεχίζουμε...

Αρκάς και το μυστήριο γύρω από την ύπαρξή του:

 

Το πραγματικό όνομα του Αρκά είναι Αντώνης Ευδαίμων. Γενηθηκε στην Τρίπολη το 1953 και κατάγεται από τη Μυγδαλιά Αρκαδίας, τέκνο του Αποστόλου (Λούλη) Ευδαιμων και της κυρίας Παπαθεοδώρου.
Σπούδασε αρχιτεκτονική και ιστορία της τέχνης στο Α.Π.Θ και αυτοδιδάχτικε στη σκιτσογραφία. Πήρε το δίπλωμα του την άνοιξη του 1977. Στα πρώτα του βήματα συνεργάστηκε ως σκηνογράφος στα θέατρα στοάς και τέχνης.
Ο Αρκάς μεγάλωσε σε σοβαρό περιβάλλον. Ο κόσμος του ήταν λίγο κλειστός. Όταν ήρθε σε επαφή με τη βρωμιά της εποχής, και ήταν βρωμιά σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες και το περιβάλλον του Αρκά, τον γοήτευσε. Μια ζωή παρουσίαζε στα έργα του την πάλη με τον ηδονισμό, την κατεργαριά, το δε βαριέσαι και την ευκολία. Σήμερα μπορεί να μην είναι όπως τότε, αλλά παραμένει ένας θρύλος για το έργο που επιτέλεσε.

Πηγή: Phorum.gom.gr

Κώστας Περδίκης:

"Ντομάτα Ζαχάρως"

 ένα θρυλικό προϊόν

 

Βρισκόμαστε στα μέσα της δεκαετίας του ’50.

Όλος ο κάμπος μας, τότε, μια απέραντη πράσινη θά­λασσα.

Όλη η εύφορη γη, παραδομένη αποκλειστικά στην καλλιέργεια της μαύρης κορινθιακής σταφίδας, του "μαύ­ρου χρυσού" της εποχής.

Για χάρη της, μέχρι και εθνικό πρόβλημα προέκυψε, το λεγό­μενο "σταφιδικό ζήτημα", όταν για κάποια συνεχόμενα χρόνια, η τιμή της είχε κατρακυλήσει στα τάρταρα.

Πότε από τα καπρίτσια του καιρού και πότε από την εξευτελι­στική τιμή, το όφελος της μιας χρονιάς, την άλλη γινόταν κα­πνός.

Οι έρμοι αγρότες είδαν κι απόειδαν και τελικά πείστηκαν ότι από τη σταφίδα, όσο και να πάλευαν, δεν θα ’χαν προκοπή.

Έτσι, μέσα σε μια πενταετία, χρόνο με το χρόνο, τις ξερίζωσαν απ’ άκρη σ’ άκρη και τις αντικατέστησαν με το νέο είδος της εποχής, την όψιμη ντομάτα, που υποσχότανε πολλά.

Η καλλιέργεια της όψιμης ντομάτας άρχιζε στα τέλη του Μάη με τα φυτώρια.

Έσπερναν τον σπόρο σε ειδικά διαμορφωμένα μικρά ορθογώνια παρτέρια, με εύφορο κοσκινισμένο χώμα, στα λεγόμενα  "τηγάνια", ποτίζοντάς τα  τακτικά.

Σε κανά δυο, τρεις βδομάδες και αφού τα νέα φυτάδια έφταναν, περίπου, τους είκοσι πόντους ύψος, τα  μεταφύτευαν στο χωράφι, που ήταν χωρισμένο σε συμμετρικές αυλακιές.

Από το φύτεμα στο χωράφι και μετά, καθώς οι ντοματιές μεγάλωναν θέλανε συνεχή φροντίδα και κόπο.

Πότισμα, περίπου, κάθε τρίτη μέρα, τειάφισμα, ρέντισμα με γαλαζόπετρα, σκάλισμα και δέσιμο στις καλαμένιες φουρκάδες, καθώς ψήλωναν και κλάρωναν πάνω τους.

Αρχές του Αυγούστου άρχιζε το κόψιμο των πρώτων ώριμων  καρπών.

Τα πρώτα χρόνια, στο ξεκίνημα της καλλιέργειας, οι παραγόμενες ντομάτες ήσαν μεγάλες με ακανόνιστο σχήμα και τις λέγανε  "μπατάλες".

Αργότερα, όσο η παραγωγή και η ζήτηση μεγάλωναν επικράτησε ο νέος σπόρος, που έδινε ομοιόμορφες και  στρογγυλές ντομάτες, τα "μήλα".

Το νερό ήταν εκείνο, που οι ντοματιές  το είχαν ανάγκη, πιο πολύ απ’ όλα.

Κάθε χωράφι είχε το δικό του πηγάδι ή το δικό του αρτεσιανό.

Ο κάμπος είχε γίνει διάτρητος, σαν κεφαλοτύρι, από τα πολλά πηγάδια και τα αρτεσιανά, που έδιναν το πολύτιμο νερό τους.

Το πότισμα άρχιζε το απόγευμα, μόλις έφευγε η καλοκαιριάτικη κάψα και τέλειωνε με το πρώτο σκοτάδι.

Η υγρασία, τότε, σε ολόκληρη την περιοχή ανέβαινε στα ύψη.

Άνοιγες για να διαβάσεις την εφημερίδα και τα φύλλα της  ήσαν σαν να τα ’χεις μουσκέψει.

Την παραγωγή της ντομάτας την απορροφούσε, σχεδόν  αποκλειστικά, η κεντρική λαχαναγορά του Ρέντη, στη Αθήνα.

Για το σκοπό αυτό φτάνανε, νωρίτερα, κάθε χρόνο, οι χοντρέμποροι για να βρουν τοπικούς αντιπρόσωπους και να οργανώσουν το μάζεμα, τη συσκευασία και την αποστολή του προϊόντος στην Αθήνα.

Ο Γιάννης ο Ζαχαρόπουλος, ο Κοτσανάδας, ο Γιάννης ο Τσόπελας, αλλά και ο περίφημος Τέλης της Μαριγώς ήσαν μερικοί απ’ αυτούς.

Στην αρχή, πριν περάσει ο εθνικός δρόμος, η αποστολή της μικρής ακόμη ποσότητας ντομάτας, γινόταν σιδηροδρομικώς, με τα κάρα να μεταφέρουν και να φορτώνουν τα τελάρα στα βαγόνια των τραίνων των ΣΠΑΠ.

Αργότερα, με τη διάνοιξη του εθνικού δρόμου, την μεταφορά της στη Αθήνα ανέλαβαν τα φορτηγά.   

Το τελάριασμα της ντομάτας γινόταν, αμέσως μετά το κόψιμό της, επί τόπου στο χωράφι.

Οι ντομάτες έμπαιναν στα τελάρα σε δυο στρώσεις, με τις πιο μικρές στην κάτω στρώση και τις πιο μεγάλες στην πάνω, για μόστρα.

Τα τελάρα τυλίγονταν με χαρτί χρωματιστό και δένονταν με σπάγκο.

Μετά, είχε σειρά το ζύγισμα με το καντάρι και το φόρτωμα στα κάρα.

Από τα κάρα, γινόταν η μεταφόρτωση στα φορτηγά, που ήσαν αραγμένα στον κεντρικό δρόμου του σταθμού, το ένα πίσω από το άλλο, έξω από το γυμνάσιο.

Αριστερά και δεξιά του δρόμου, από το Μπιλιωναίικο και κάτω, οι ντάνες από τα άδεια τελάρα σχημάτιζαν τείχος, τέσσερα  μέτρα ύψος.

Καθώς σουρούπωνε, όλο το σχετικό νταραβέρι, συνεννοήσεις, παζάρια, παραγγελίες ,πληρωμές, κ.λ.π. γινότανε εκεί, στο κομμάτι της αγοράς, από την Ηλεκτρική και κάτω, μέχρι το Γυμνάσιο.

Έμποροι, εργάτες, καρολόγοι και οδηγοί είχαν για στέκι τους το μαγέρικο της Λουκουματζούς και εκείνο των αδελφών Φώτη και Βλάση Μπολιάρη, λίγο παραπάνω.

Μόλις έπεφτε το σκοτάδι, τα τεράστια φορτηγά, ΜΑΝ, Βόλβο και Σκάνια φορτωμένα, μέχρι πάνω, με τα τελάρα, ξεκίναγαν το μεγάλο ταξίδι για την Αθήνα.

Ο παλιός δρόμος, τότε,  πέρναγε από την Κακιά Σκάλα, που ήταν ένα πολύ επικίνδυνο σημείο.

Δυο φορές πρωί, πρωί, έφτασε και σε μας, το κακό μαντάτο, ότι γκρεμίστηκε στην Κακιά Σκάλα ένα φορτηγό, από τα δικά μας  και σκοτώθηκε ο οδηγός του.

Η ποιότητα της παραγόμενης όψιμης ντομάτας μας, όπως και η νοστιμιά της ήταν άριστη.

Το ήπιο κλίμα της περιοχής μας σε συνδυασμό , με το εύφορο έδαφός της βοηθούσαν, φαίνεται, σ’ αυτό.

Δεν άργησε η φήμη της να τιναχθεί στα ύψη.

Σε όλη την κεντρική λαχαναγορά, στις συνοικιακές λαϊκές αγορές και στα μανάβικα αντιλαλούσε η φράση "ντομάτα Ζαχάρως", προσδίνοντας στο προϊόν μας μυθικές διαστάσεις.

Η τιμή της, όμως, δεν ακολούθαγε πάντα τη φήμη της.

Υπήρχαν φορές, που λόγω της μεγάλης προσφοράς, η τιμή της έπεφτε  χαμηλά και ο κόπος μιας χρονιάς πήγαινε, σχεδόν, χαμένος.

Η μαζική καλλιέργεια της ντομάτας κράτησε μέχρι τις αρχές του ’70.

Η αναπόφευκτη κόπωση των χωραφιών έκανε, χρόνο με το χρόνο, την απόδοσή τους να φθίνει, με αποτέλεσμα η παραγωγή της όψιμης ντομάτας, σχεδόν, να μηδενιστεί.

Στην αποθήκη του εξοχικού μας σπιτιού, στο κτήμα που φυτεύαμε ντομάτα, έχουν ξεμείνει από τότε, δυο, τρία τελάρα.

Τα φυλάμε για να μας θυμίζουν εκείνα τα χρόνια και μαζί τους την περίφημη "ντομάτα Ζαχάρως", με την υπέροχη γεύση, χρώμα και άρωμα.

Όπως, άλλωστε, κρατάμε ακόμη άσβηστη και τη μυρουδιά, πού ’παιρναν τα χέρια μας, μόλις ακουμπάγαμε τα φύλλα μιας από κείνες τις ντοματιές…  

Κώστας Περδίκης:

 

Κάρα, καρολόγοι

και

Σωματείο Φορτοεκφορτωτών

 

Τα χρόνια, γύρω στο ’60, πριν ακόμη περάσει ο εθνικός δρόμος από την πόλη μας και ακόμη πιο παλιά, η διακίνηση όλων των αγαθών, όπως τα εμπορεύματα των μαγαζιών, τα γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα, τα λιπάσματα, καθώς και τα οικοδομικά υλικά, γινόταν αποκλειστικά με τα κάρα.

Οι νοικοκυραίοι μόνο μικρές ποσότητες μπορούσαν να μεταφέρουν με τα ζώα τους, άλογα και γαϊδούρια.

Για τον  λόγο αυτόν τα κάρα, τότε, ήσαν πολλά, όπως άλλωστε και οι καρολόγοι.

Αναφέρω μερικούς:

Ο Μήτσος ο Κακαβούλης, ο Γιαννάκος ο Περδίκης, ο Περικλής ο Δαμικούκας, ο Γιώρης ο Τερζής ή Μπαρέλας, ο Κώστας ο Σάσσαλος, ο Χρήστος ο Σαριδέλης ή Κοψοχείλης, ο Αντρέας ο Δρακόπουλος, ο Άγης ο Κάκας, ο Νιόνιος ο Χριστοδουλόπουλος ή Τζίμης, ο Νιόνιος ο Νικολόπουλος ή Γατζούνης, ο Σπύρος ο Μπολιάρης ή Κούλης, ο Κυριακόπουλος ή Ψούλης, ο Θεμιστοκλής ο Γεωργούλιας ή Μούστος κ.ά.

Τότε, οι εξαγωγές και οι εισαγωγές προϊόντων, από και προς την πόλη μας, γίνονταν με τα τραίνα.

Εκεί, στον σταθμό, περίμεναν τα κάρα για να φορτώσουν και να φέρουν στην αγορά τα εμπορεύματα που έφθαναν.

Οι περισσότεροι δρόμοι, εκτός του κεντρικού της αγοράς, που ήταν μισοστρωμένος με άσφαλτο, ήσαν χωματένιοι και υπήρχαν και μερικά καλντερίμια.

Τους χειμωνιάτικους μήνες, με τις πολλές βροχές, οι ρόδες των κάρων και τα πόδια των αλόγων ήσαν χωμένα στη λάσπη μέχρι τη μέση, τους δε καλοκαιρινούς μέσα στον μπουχό.

Τα κάρα τα σέρνανε μεγαλόσωμα, όμορφα, άλογα με φουντωτές ουρές και πλατιά πέλματα.

Όλη τη μέρα,  αγόγγυστα, πήγαιναν εδώ και κει κουβαλώντας τα βαριά φορτία τους.

Όταν το κάρο ήταν ξεφόρτωτο και ο καρολόγος είχε κέφια χτύπαγε με τη βίτσα το άλογο για να τρέξει καλπάζοντας.

Στα παιδικά μας μάτια, τότε,  το όλον θέαμα φάνταζε σαν  σκηνή από καουμπόικη ταινία.

Που και που οι καρολόγοι, μας έκαναν το χατίρι στα πολλά παρακάλια μας και μας ανέβαζαν στη καρότσα, γλυτώνοντάς μας, έτσι, από λίγο ποδαρόδρομο.

Αργότερα, όταν πέρασε ο εθνικός δρόμος, στη διακίνηση των αγαθών προστέθηκαν φορτηγά και τρίκυκλα.

Θυμάμαι το πρώτο φορτηγό, μάρκας Ντόιτς, που το είχε, νομίζω, ο Γιάννης ο Σώκας.

Όταν έπαψε πια να λειτουργεί, ήταν παρατημένο για χρόνια στη γειτονιά μου και πάνω του περνάγαμε ώρες ατέλειωτες, έχοντάς το για το καλύτερό μας παιχνίδι.

Το φόρτωμα και ξεφόρτωμα των μεγάλων φορτίων, όπως λιπάσματα, σακιά με τσιμέντο, τσουβάλια με σταφίδα, τελάρα με ντομάτα κ.ά. διεκπεραίωνε το "Σωματείο Φορτοεκφορτωτών, Ξηράς, Ζαχάρως", όπως ήταν ο πλήρης τίτλος  του.

Προϊστάμενος του σωματίου, για την εύρυθμη λειτουργία του, ήταν ο εκάστοτε Διοικητής του τοπικού τμήματος της Χωροφυλακής.

Το σωματείο είχε καταστατικό, σφραγίδα και Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών.

Αποτελείτο από μόνιμα μέλη και κατά κάποιο τρόπο ήταν "κλειστό".

Για να προστεθεί ένα νέο μέλος έπρεπε οι υπόλοιποι να το αποφασίσουν με μεγάλη φειδώ και περίσκεψη.

Ας θυμηθούμε μερικούς του σωματείου:

Ο Νίκος ο Κοκώνης, πρόεδρος για πολλά χρόνια, ο Γιάννης ο Αθούλης ή Τσάος, ο Χρήστος ο Αποστολόπουλος ή Κοψοχείλης, ο Γιώρης ο Γεωργακόπουλος ή Ρόκας, ο Νέγκας,  ο Σταύρος Νικολόπουλος ή Κολοκύθης, ο Δήμος Νικολόπουλος ή Καλύβας, ο Χρήστος Κοτσανάδας ή Ντίντας, ο Γιώρης και Τάκης ο Φάκαλος και προς το τέλος ο Μήτσος ο Γκότσης.

Μόλις τέλειωναν ένα φόρτωμα ή ένα ξεφόρτωμα τους βλέπαμε να κατευθύνονται εν πομπή, ο ένας πίσω από τον άλλον, στην ταβέρνα της Σώκαινας ή στο υπόγειο κρασοπουλειό του Γιώργαρου, κάτω από το καφενείο του Μανιάτη, στη πίσω του  μεριά.

Πήγαιναν εκεί για να πάρουν μιαν ανάσα, πίνοντας κανά ποτηράκι.

Μεταξύ τους δεν έλειπαν τα καλαμπούρια και τα πειράγματα.

Χρησιμοποιούσαν, μάλιστα, κωδικές λέξεις και φράσεις, όπως "ίσα ρε μάγκες", "ξηγιέσαι σακούλα" κ.λ.π. 

Στη δουλειά τους είχαν ριγμένο στους ώμους τους από ένα άδειο τσουβάλι, για να μην λερώνουν τα ρούχα τους και μερικοί έδεναν στη μέση τους, δυο τρεις γύρες, ένα πλατύ ζωνάρι.

Το ζωνάρι τους βόηθαγε, φαίνεται, να σηκώνουν μεγάλα βάρη και ταυτόχρονα να προστατεύουν τη μέση τους από λουμπάγκο.

Με τα χρόνια, η χρήση νέων τρόπων και μηχανημάτων στο φόρτωμα και ξεφόρτωμα μεγάλων φορτίων, όπως κλαρκς κ.ά., περιόρισε την αναγκαιότητα ύπαρξης του σωματίου και κάποια μέρα, μοιραία, ήλθε το τέλος του, φέρνοντας μαζί του και τη συνταξιοδότηση των μελών του…

 

Υ.Γ. Θέλω να ευχαριστήσω τους συμπολίτες μου Βασίλη Στολάκη και Αντώνη Κόντο, που με τις πληροφορίες τους με βοήθησαν στη σύνταξη του παρόντος κειμένου.